Finans Kulis

Sermaye Piyasa Araçları

Ekonomide finansal sistemi meydana getiren Sermaye piyasa araçları hakkında yatırımcılar mutlaka bilgi sahibi olmalıdır. Yatırım araçlarıyla birikimler değerlenir ve gelir kazanmak mümkün olur. Bunun gerçekleşebilmesi için yatırımcı hem bilgi hem de deneyim sahibi olması gerekir. Hangi yatırım araçlarına yatırım yapılacağı ise yine bilgi ve tecrübeyle belirlenir. Bir yatırımcının doğru sermaye piyasası araçlarına yönelmesi gerekir. Bunun için yapılacak yatırım miktarı, beklentiler ve riskler göz ardı edilemez.

Sermaye Piyasa
Sermaye Piyasa Araçları

Hisse Senedi

Anonim şirketler tarafından çıkarılan kıymetli evraklardır. Hisse senetleri, likit enstrümanlardır. Hisse senedi yatırımları için her hangi bir üst ve alt limit söz konusu değildir. Senedi alan yatırımcıya şirkete ortak olma hakkı tanır. Aynı zamanda hisse senetleri sahiplerine, şirketten kar payı alma ve şirket yönetiminde oy kullanma hakları da verir. Organize borsalarda işlem gören hisse senetlerinden sermaye kazancı garantisi yoktur. Anın siyasal, ekonomik ve politik durumları, sektör koşullarına göre pay değeri azalabilir ya da artabilir.

Borsa Yatırım Fonu

Birikimlerin güvenli bir şekilde değerlendirilmesi için sıklıkla tercih edilen sermaye araçlarından biridir. Bir endeksi baz alan, bu endeksin performansını yatırımcılara yansıtmayı hedefleyen yatırım fonlarıdır.

Borsa yatırım fonları;

  • Çeşitlendirme sayesinde risk yönetimi sağlar.
  • Çeşitli sektörlerdeki pek çok hisse senedine erişimi mümkün kılar.
  • Günün her hangi bir saatinde borsa yatırım fonu alınıp satılabilir.
  • Hedefteki enstrümana odaklanır.
  • Düşük gider oranları vardır.

Bunun yanı sıra; daha az aracı yani broker komisyonu gerektirir.

Devlet Tahvili ve Özel Sektör Tahvili

Tahviller, bir yatırımcının devlet ya da kurumsal işletmelerin finansman ihtiyaçlarının karşılanması için belli bir süre değişken ya da sabit bir faiz oranı ile borç verdiği bir vadenin sonunda faiz getirisi elde ettiği bir yatırım şeklidir. Tahvil sahibi, tahvil ihraççısına alacaklı durumundadır. Tahvillerin üzerinde yazan değere nominal değer adı verilirken nominal değer üzerinden hesaplanan yüzdelik faiz oranına kupon oranı adı verilir. Tahviller, mevzuatta, nominal değerin altında bir değerle yani iskontolu olarak ihraç edilebilirler. Tahvili satın alan kişinin adına ya da hamiline yazılı olabilirler. Tahvil ile yatırım yapmak isteyen yatırımcıların tahvile ilişkin tüm detayları öğrenmesi gerekir.

Devlet tahvilleri, isminden de anlaşılacağı üzere devlet tarafından çıkarılan tahvillerdir. 1 yıl ve üzeri vadede borçlanma senetleridir. Özel sektör tahvilleriyle benzerlik gösterse de güvenilirlik bakımından devlet tahvilleri önceliklidir. Devlet tahvillerinde fiyatlar düşse de vadenin sonunda anapara garantilidir.

Birikimlerini uzun vadede ve güvenli bir şekilde değerlendirmek isteyen yatırımcılar devlet tahvilini tercih ederler. Sabit getirili menkul kıymetler grubuna giren tahvillerdir. Belli bir getiriyi garanti ettiği için vadenin sonunda elde edilecek getiri de vade başlangıcında yatırımcı tarafından bilinir. Birinci el piyasa alım satımı yapılmakla birlikte ikinci el piyasada da alım satımı yapılabilir.

  • Özel sektör tahvilleri, özel şirketler tarafından çıkarılan tahvillerdir.
  • Bankalar ya da anonim şirketler tarafından çıkarılırlar.
  • Tahvil grupları içinde en fazla riske sahip olan tahvil çeşididir.
  • Şirketlerin finansman kaynağı yaratmak amacıyla çıkardığı borçlanma senetleridir.
  • Özel sektör tahvillerine yatırım yapılması için ilk olarak söz konusu şirketlerin güvenilirliğine dikkat edilerek yatırım yapılır.
  • Belli dönemlerde şirket tarafından tahvil sahiplerine faiz ödemesi yapılır. Bu ödemeler genel olarak altı ayda bir olmak üzere gerçekleştirilir.

Vade süresince alınmakta olan faiz ödemeleri yatırımcının karını meydana getirir. Bu ilişki tahvil alım satımının özünü oluşturur.

Sermaye
Sermaye Piyasa Araçları

Özel Sektör Bonoları

Şirketlerin finansman sağlamak için değişik vadelerde çıkardıkları borçlanma araçları olarak tanımlanırlar. Halka arz edilen özel sektör bonoları, kredi riski içerirler. Bu risklerinden dolayı yatırımcılarına daha yüksek getiri sağlarlar. Faiz yatırımı tercih edenler için alternatiftir. Aynı zamanda şirketin ödeme riskini de taşırlar.

Kira Sertifikaları

Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketi tarafından, kendi sertifika ve nam sahiplerinin hesap ve yararına kiralamak ya da satın almak üzere devralınan varlıkların finansmanının sağlamak için düzenlenirler. Kira sertifikaları sahiplerinin bu varlıklar üzerinden elde edilen gelirlerden payları oranınca hak sahibi olmalarını sağlayan kıymetli evraklardır. Kira sertifikaları kira ödemelidir. Orta ve uzun vadede değerlendirilip kira geliri elde etmek isteyen yatırımcıların tercihidir.

Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler

Varlığa dayalı menkul kıymetler, kurumların bilançolarındaki senet ya da teminata konu olan alacaklarının ikincil piyasada pazarlanabilir menkul kıymetler haline dönüştürülmüş halidir.

  • Yatırımcılarına çeşitlendirilmiş bir portföy sunar.
  • Teminatlandırılmış güvenli bir yapıdır.
  • Sermaye yapılarını güçlendirir.
  • Bilançoyu likitide etme imkanı verir.

Bu özellikleriyle birçok yatırımcı için ideal bir sermaye aracıdır.

Varlık Teminatlı Menkul Kıymetler

Varlık teminatlı menkul kıymetler; finans kurumlarının alacakları karşılığında çıkardıkları araçlardır. Banka ve şirketlerin açtığı bazı krediler, gayrimenkul yatırım ortaklıklarının portföylerindeki gayrimenkullerin satışından doğan alacaklar ve finansal kiralama sözleşmelerinden doğan alacaklar bu araçlara dayanak olur. Finansal kurumlar, vadesi gelmemiş olan bu alacaklarına likitide sağlarlar. Yatırımcılar farklı niteliklere sahip olan bir alacak havuzundan getiri elde etme şansı yakalarlar.

Vadeli İşlemler Sözleşmeleri ve Opsiyonlar

Bir vadede önceden belirlenmiş fiyat, nitelik ve miktarda finansal ve ekonomik göstergeyi, malı, sermaye piyasası aracını, dövizi ve kıymetli madeni alma ve satma yükümlülüğü veren sözleşmeler olarak tanımlanır. Vadeli işlemler sözleşmeleri; düzenlemeleri, hisse senetlerine, hisse senedi endekslerine, dövize ve faiz oranlarına göre gerçekleşir.

Opsiyon sözleşmeleri ise opsiyonu alan tarafa opsiyon primi ödeyerek karşılığında belli bir vadeye kadar ya da belli bir vadede belirlenen miktar, fiyat ve nitelikte finansal ya da ekonomik göstergeyi, malı kıymeti, malı ya da dövizi alma hakkı verir. Satan tarafı yükümlü kılan bir sözleşmedir.

Etiketler

BENZER YAZILAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir